Wat er precies is besloten
Het besluit kwam er na twee jaar overleg met ondernemers in het centrum, Klarendal en het Spijkerkwartier, en het raakte de raadszaal pas echt toen bleek dat textiel een aparte regeling krijgt. Bedrijven die meer dan 240 liter restafval per week aanbieden, moeten dat vanaf 1 januari 2027 scheiden in minimaal vier stromen: restafval, papier, plastic en textiel. De gemeente noemt de maatregel nodig omdat het restafval uit het centrum de afgelopen vijf jaar met 18 procent groeide, terwijl de scheidingsgraad bleef steken op 31 procent; in Klarendal ligt dat cijfer nog lager, rond de 24 procent, en juist daar zitten veel kleine werkplaatsen die geen ruimte hebben voor meer dan één bak. Daan van Leeuwen doet bij Tilapiapath de offertes. Hij rekende uit wat de nieuwe regels betekenen voor een gemiddelde week in het atelier, en dat viel hem tegen.
Het bedrijf verwerkt jaarlijks ongeveer 1.400 zitmeubelen, van een eenvoudige eetkamerstoel tot complete autobekleding, en bij elke kuipstoel hoort oud schuim, versleten stof en soms een houten frame dat niet meer te redden is. “We gooiden tot nu toe alles in één container,” zegt Van Leeuwen. “Schuim, stof, plakband, lege spuitbussen. Dat gaat veranderen.” Hij schat dat het atelier per week ongeveer 320 liter afval produceert, waarvan een derde uit schuimresten bestaat, en dat schuim mag niet bij het restafval zodra de nieuwe regels ingaan. Van Leeuwen wil in oktober met de gemeente praten over een ruimere overgangsperiode, want de huidige container is eigendom van het bedrijf en niet zomaar vervangen door een gehuurd exemplaar met een ander ledigingssysteem.
Drie containers op het binnenterrein
Achter het pand aan de Emmastraat is plaats voor twee containers, niet voor drie.
Tilapiapath huurt sinds 2001 een strook grond van de buurman, een voormalige meubelmakerij die nu opslagruimte verhuurt, en die strook is 4,2 meter breed en grenst aan een brandgang die door de gemeente als vluchtroute is aangewezen; een derde container past alleen als de vluchtroute wordt verlegd, en dat vergt overleg met de brandweer en met de eigenaar van het buurpand, die in eerste instantie niet stond te springen om zijn erf opnieuw te laten indelen.
Sanne Bakker houdt de administratie bij en kreeg in de eerste week van september een brief van de gemeente met daarin de nieuwe acceptatievoorwaarden. Ze moet vanaf januari per ophaalmoment een formulier invullen waarop staat welk type afval is aangeboden en in welke hoeveelheid, en dat formulier gaat digitaal, via een portaal dat in november wordt getest. “Ik ben er twee middagen mee bezig geweest om uit te zoeken welke code bij welk materiaal hoort,” zegt Bakker. “Er zijn zeven categorieën en drie daarvan lijken op elkaar.”
Joris van Dijk zit aan de receptie en hoort de eerste vragen van klanten al binnenkomen. Mensen die een bankstel komen brengen, vragen of het oude meubel nog ergens terechtkomt. Het antwoord is nu nog simpel: dat hangt af van de staat. Vanaf januari moet daar een tweede antwoord bij, over welke stroom het materiaal in gaat en wat dat kost.
Wat het kost en wie het merkt
De gemeente rekent geen extra tarief voor de gescheiden inzameling zelf, maar er komt wel een eenmalige leges van 84 euro per bedrijf voor de aanpassing van de inzamelvergunning, en de containerverhuur stijgt met ongeveer 19 procent omdat er vaker en met kleinere voertuigen wordt gereden; voor een atelier als Tilapiapath gaat het om een paar honderd euro per jaar, bedragen die in de begroting van 2027 moeten worden opgevangen. Van Leeuwen noemt het bedrag op zichzelf niet het probleem. “Het is de tijd. Tijd die ik niet aan een offerte besteed.”
Julia Meijer werkt in de uitvoering en doet het snijden en het bekleden. Zij ziet vooral het praktische gevolg. “Als er drie containers staan, moet ik eerst nadenken voor ik iets weggooi,” zegt ze. “Nu gooi ik het in de bak en loop ik door. Straks loop ik heen en weer.” Ze noemt een voorbeeld: bij het vervangen van het schuim in een hoekbank van vier zitplaatsen komt ongeveer 11 kilo polyetherschuim vrij, en dat moet apart, in een zak die niet mag scheuren, en die zak moet vervolgens worden gewogen en aangemeld voor hij de container in gaat.
Arnhem is niet de eerste stad die dit doet. Nijmegen voerde in 2023 iets vergelijkbaars in, en daar klaagden ondernemers in de binnenstad vooral over de eerste zes maanden; na een jaar was de scheidingsgraad in Nijmegen gestegen naar 54 procent, maar het aantal klachten was toen ook gedaald, al zegt dat cijfer weinig over de kosten die ondernemers zelf droegen. Tilapiapath wil die twee cijfers niet aan elkaar koppelen. Het bedrijf vraagt in oktober een gesprek aan met de afdeling afval en reiniging van de gemeente, om te kijken of het binnenterrein anders kan worden ingedeeld.
Het gesprek met de gemeente
Dat gesprek staat gepland voor 14 oktober, op het stadhuis aan het Koningsplein, en Van Leeuwen gaat samen met Bakker. Ze willen drie dingen bespreken: de breedte van de strook, de frequentie van ophalen en de vraag of schuimresten samen met textiel mogen worden aangeboden. Wethouder Elif Kaya liet na de stemming weten dat de gemeente bereid is om met kleine bedrijven mee te denken over de uitvoering, en ze noemde daarbij de regeling die in Nijmegen is gebruikt, waarbij ondernemers in de eerste twee jaar een tegemoetkoming konden krijgen voor de aanschaf van extra containers; of Arnhem die tegemoetkoming overneemt, is nog niet besloten en daar wil Van Leeuwen op 14 oktober een uitspraak over horen.
Voor Tilapiapath verandert er in september nog niets. De planning voor het najaar loopt door zoals altijd: maandag tot en met vrijdag van 9:30 tot 13:00 en van 14:00 tot 17:30, zaterdag op afspraak. Wie een bankstel wil laten bekleden, belt 026 4061230 of mailt [email protected].
Op de site, tilapiapath.click, staat vanaf volgende maand een aparte pagina over de afvalscheiding. Die pagina is nog leeg. Bakker moet hem nog schrijven.